Hà Nội đang dùng nước sinh hoạt nhiễm độc Tùy chọn

[macrobiotic]

Hà Nội đang dùng nước sinh hoạt nhiễm độc

Nước máy sinh hoạt tại nhiều khu dân cư trên địa bàn Hà Nội có nồng độ amoni vượt mức cho phép hàng chục lần, có nơi nước còn chứa cả asen (thạch tín).

Đây là kết quả tổng hợp của tiến sĩ khoa học Trần Văn Nhị và cộng sự (Viện Công nghệ sinh học -Viện Khoa học công nghệ VN) trong quá trình lấy mẫu thử nước máy tại các khu dân cư trên khắp địa bàn Hà Nội.

Theo đó, mẫu thử của các hộ dân dùng nước từ nhà máy nước Hạ Đình, Pháp Vân, Tương Mai... nhiễm amoni, asen vượt mức cho phép nhiều lần. Mẫu thử từ các trạm cấp nước Bách Khoa, Phòng không không quân, Hào Nam và các trạm khu vực phía Nam Hà Nội, khu vực đường Tam Trinh đều nhiễm amoni.

Nặng nhất là các hộ dùng nước nhà máy Pháp Vân với hàm lượng amoni vượt 10-40 lần mức cho phép 1,5 mg/l. Các nhà máy Hạ Đình, Tương Mai có mức nhiễm gấp 5-13 lần cho phép. Hàm lượng asen từ nước máy Pháp Vân, Hạ Đình cao gấp 2-5 lần mức giới hạn...

Tiến sĩ Nhị, hiện là nghiên cứu viên cao cấp của Viện Công nghệ sinh học, cho biết bản thân amoni (NH4+) không độc. Nhưng trong quá trình khai thác, xử lý và lưu trữ nước, nó chuyển hóa thành nitrit và nitrat. Nitrit là chất độc hại đối với cơ thể.

"Nitrit khi vào bên trong cơ thể, kết hợp với các axit amin tạo thành chất có khả năng gây ung thư gan, dạ dày. Đối với trẻ sơ sinh, chất này còn gây bệnh về đường hô hấp", ông giải thích.

Nước cùng một nguồn trước và sau khi thử định tính với amoni. Ảnh: H.H.



Trong quá trình lấy mẫu, ông Nhị đã thử định tính tại hàng chục gia đình. Chỉ tính từ sau Tết Nguyên đán, hơn 20 gia đình dùng nước máy đã được ông lấy mẫu thử và cho kết quả ngay. Điển hình nhất là tại gia đình anh Vũ Đức Thuấn, tổ 76, phường Phương Liệt (quận Thanh Xuân), với 2 mẫu thử, lọ thứ nhất, chưa đầy một phút sau khi nhỏ hoá chất thử amoni, nước chuyển màu vàng đục. Lọ thứ hai được nhỏ vài giọt hoá chất để thử phản ứng nitrit, sau gần một phút, nước cũng chuyển màu tím sẫm.

Tiến sĩ Nhị cho biết, nguồn nước ở đây bị nhiễm amoni rất nặng. Thậm chí đã chuyển hoá thành nitrit độc hại. Lọ màu vàng đục là biểu hiện nước bị nhiễm amoni. Lọ màu tím biểu hiện nước nhiễm nitrit với tỉ lệ quá cao.

Cũng theo ông Nhị, nguồn gốc amoni trong nước ngầm là do tích tụ từ cặn bã, chất thải sinh hoạt, phân bón... Không chỉ Hà Nội, những vùng đồng bằng, vùng trũng tập trung đông dân cư thì nước ngầm càng dễ bị nhiễm chất này. Hoạt động khoan giếng thủ công dày đặc càng khiến cho nguồn nước ngầm dễ bị nhiễm bẩn.

Riêng việc tiếp xúc lâu dài với asen rất dễ gây ung thư da, ung thư phổi, bàng quang... Thậm chí làm rối loạn gene. Người uống nước nhiễm asen lâu ngày còn có các triệu chứng xuất hiện các đốm màu sẫm trên cơ thể, đôi khi gây niêm mạc trên lưỡi hoặc sừng hoá trên bàn tay, bàn chân.

Theo tiến sĩ Trần Văn Nhị, nếu Hà Nội tiếp tục khai thác nước ngầm làm nước sinh hoạt, việc loại trừ amoni và asen là không thể. Công nghệ xử lý hiện tại bằng dàn phun mưa cấp oxy của các nhà máy nước sạch chỉ xử lý được cặn và sắt.

"Biện pháp hữu hiệu nhất để loại bỏ amoni và asen là dùng nước sông Đà thay thế hoàn toàn nguồn nước ngầm", ông Nhị nói.

Tuy nhiên, mục tiêu của Hà Nội tới năm 2015 chỉ mới cung cấp được 200.000 m3 nước sinh hoạt cho người dân từ nguồn nước sông Đà. Trong khi người dân nội thành mỗi ngày đang dùng hơn 750.000 m3.

Năm 2002, các nhà khoa học Việt Nam đã công bố tình trạng nhiễm amoni trong nước ngầm đến mức báo động ở khu vực đồng bằng Bắc Bộ. Tại nhiều tỉnh, xác suất các nguồn nước ngầm nhiễm amoni ở nồng độ cao hơn tiêu chuẩn lên tới 80%. Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có một phương pháp xử lý hữu hiệu nào được áp dụng tại các trạm cấp nước, nhà máy khai thác nguồn nước ngầm phục vụ sinh hoạt.

Nguyễn Hưng - Vnexpress

[anhsao]

Loại bỏ Asen, Amoni khỏi nước ăn thế nào?

Giadinh.net - Sau khi Báo GĐ&XH có bài phản ánh về tình trạng nguồn nước ở nhiều khu vực trên địa bàn Hà Nội bị nhiễm Asen (thạch tín) và Amoni, nhiều độc giả đã gọi điện đến đường dây nóng đề nghị Báo cung cấp biện pháp phát hiện và xử lý nguồn nước nhiễm độc này.

Phát hiện độc tố

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, GS.TS Trần Hồng Côn, Khoa Hoá, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQGHN) khẳng định: Không thể phát hiện được độc chất Amoni hay Asen có trong nguồn nước bằng mắt thường, vì Asen là một nguyên tố hoá học không màu, không mùi.

Theo TS Côn, người dân có thể phát hiện nguồn nước hiện đang sử dụng có bị nhiễm độc chất Asen hay không bằng cách thử test nhanh với một dụng cụ thử có tên gọi là test Asen hoặc Arsen check, hiện đang được bán tại một số công ty hoá chất, hoặc Phòng phân tích địa chất (Viện Hoá học) và Công ty TNHH Công nghệ HCTH có trụ sở tại huyện Mỹ Hào, Hưng Yên với giá khoảng 25.000đ/ sản phẩm test Asen hoặc 38.000đ/Arsen check. Sau khi nhỏ dung dịch từ 7-10 phút, nếu cốc nước thử chuyển màu vàng đục thì nguồn nước đã bị nhiễm độc.



Test thử nhanh nước nhiễm Asen có giá khoảng 38.000đ.

Theo quy định của Bộ Y tế, nồng độ Asen trong nước không được vượt quá 0,01mg/l lít nước ăn. Tuy nhiên, nếu muốn biết nồng độ nhiễm Asen trong nguồn nước sau khi thử test nhanh là bao nhiêu, thì người dân cần phải đến Phòng phân tích của Viện Địa chất (Viện Khoa học Công nghệ) để thử. Do nồng độ Asen nhiễm trong nguồn nước thay đổi theo mùa, nên phải kiểm tra nước theo định kỳ từ 4 - 6 tháng 1 lần.

Cũng theo GS.TS Trần Hồng Côn, sử dụng nước nhiễm Asen trong một thời gian dài có thể gây ngộ độc hoặc ung thư gan, phổi, da hoặc khuyết tật bẩm sinh. Tài liệu của Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế) cũng cho thấy, người uống nước nhiễm Asen quá mức cho phép dễ mắc các bệnh ung thư, tiêu chảy, thuỷ đậu và nhất là ung thư da. Nếu dùng nguồn nước nhiễm Asen ở nồng độ 0,1mg/lít, sẽ dẫn đến hệ tuần hoàn bị đầu độc.

Ngộ độc Asen có hai dạng: Ngộ độc cấp tính và ngộ độc mãn tính. Dấu hiệu của ngộ độc cấp tính thường có triệu chứng giống như bệnh tả: Nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy liên tục, khát nước dữ dội, mạch đập yếu, mặt nhợt nhạt rồi thâm tím, bí tiểu và có thể tử vong; Ngộ độc mãn tính xảy ra do tích luỹ liều lượng nhỏ Asen trong thời gian dài. Asen thâm nhập vào cơ thể chủ yếu qua thực phẩm, nước uống và không khí. Việc phát hiện người nhiễm Asen mạn tính rất khó do triệu chứng của bệnh phải từ 5- 15 năm sau mới xuất hiện.

Về tác hại của nguồn nước nhiễm Amoni, TS Lê Văn Cát (Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cho rằng, bản thân chất Amoni không gây hại trực tiếp cho cơ thể người mà chỉ ảnh hưởng xấu đối với sự sống của các loài vật dưới nước như: Tôm, cá... Tuy nhiên, trong quá trình khai thác, xử lý và lưu trữ nước, Amoni chuyển hoá thành nitrit và nitrat. Nitrit là chất rất độc hại cho cơ thể, có thể gây ung thư.

Những biện pháp loại bỏ Asen, Amoni khỏi nước ăn

Theo GS.TS Trần Hồng Côn, cách đây nhiều năm, ông và các cộng sự tại Khoa Hoá, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên đã nghiên cứu và áp dụng thành công thiết bị xử lý Asen trong nước sinh hoạt bằng đất sét, đá ong, đá son.


Sản phẩm loại bỏ Asen trong nước theo công nghệ của GS.TS Trần Hồng Côn.


Thiết bị này được cấu tạo như chiếc bình lọc nước thông thường, gồm: Một chiếc thùng có 2 ngăn bằng inox. Ngăn thứ nhất (đầu vào) chứa một cột lọc. Khi nước chảy qua cột lọc, Asen trong nước bị ôxy hoá, các hạt đất sét, đá ong và đá son sẽ biến tính trong đó để giữ lại Asen. Người dân có thể yên tâm sử dụng nước sạch ở thùng thứ hai. Mỗi năm, thay cột lọc một lần.

Theo GS.TS Côn, thiết bị này đã được thử nghiệm để lọc giếng khoan tại khu vực tập thể 51 Cảm Hội (phường Đống Mác, Hai Bà Trưng, Hà Nội) trong 10 ngày liên tục và cho kết quả: Trước khi nước lọc, nồng độ Asen trong nước giao động từ 0,186-0,189mg/1 lít nước vào mùa khô. Sau khi đưa vào bình lọc, tỉ lệ Asen trong nước còn nhỏ hơn 0,01mg/lít, dưới giới hạn của Bộ Y tế về tiêu chuẩn của Asen trong nước ăn.

Cuối năm 2008, công nghệ loại bỏ chất Asen trong nước sinh hoạt của GS.TS Trần Hồng Côn và cộng sự đã được một công ty chuyên về xử lý nước công nghệ cao của Thụỵ Sỹ mua toàn bộ công nghệ vào đưa vào sản xuất thiết bị lọc nước sử dụng trong gia đình với tên gọi là Arsen FREE có giá bán khoảng 1.600.000đ/bình.

Ngoài phương pháp loại bỏ Asen bằng đất sét, đá ong và đá son như trên một biện pháp khác có thể áp dụng dễ dàng tại nông thôn là sử dụng bể lọc có giàn mưa và cát vàng dầy khoảng 40- 60cm. Biện pháp này đang được một số hộ dân ở tỉnh Hà Nam lắp đặt thí điểm dưới sự hỗ trợ của Unicef, kết quả cho thấy loại bỏ được 94-99% tỉ lệ Asen có trong nước.

Bác sỹ Nguyễn Thành, Trưởng khoa Khám bệnh, Viện Da liễu Quốc gia cho biết, Asen ngấm vào cơ thể qua đường uống một cách từ từ, không rầm rộ để người bệnh thấy khác thường mà đi khám ngay. Tuy nhiên, có thể nhận biết sớm loại nhiễm độc này thông qua các biểu hiện ngoài da như: Rối loạn sắc tố (có những chấm nhạt hoặc đậm hơn màu da), dày sừng ở những vùng da ít tiếp xúc như giữa lòng bàn tay, lòng bàn chân.

Mai Thúy